Мемлекеттік конфессиялық саясат
(1991-2012 ж.ж.) сандар мен деректерде

«Этносаралық, конфессияаралық келісімді және толеранттылықты, Қазақстан халқының отан сүйгіштігін қамтамасыз етудің өзіндік моделін іске асырудың нәтижесінде елдің ішкі саяси тұрақтылық пен орнықты әлеуметтік экономикасының өсуіне қол жеткізілді».

(Қазақстан Республикасы Парламенті Қазақстан Республикасы мемлекеттік егемендігінің 20 жылдығы Декларациясынан).

Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігі жылдарында рухани қайта жаңғыру және өте маңызды жетістік– конфессияаралық келісім қамтамасыз етілген.

Барлық азаматтарға олардың діни көзқарастарына қарамастан еркін діни бостандық берілді.

Жасалған дiнаралық келiсiм мен сұхбат - бұл біздің еліміздің жалпы әлемдік әр түрлi конфессиялардың өзара әрекеттесуi үрдісіне қосқан үлесі. Ал 2010 жылдағы Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуi еліміздің саясатының дiни саласыңдағы үлкен қорытындысы болып табылады.

Мемлекеттiк - конфессиялық саясатының негiзiнде үш негiздi құрарамдас бөліктер: заң шығару, нормативтiк – құқықтық база, арнайы мемлекеттік органдар және бұл саясатты iске асыратын ұйымдастыру - тәжірибелік шаралар.

Бүгінгі таңда Қазақстан мемлекеті шынында да толығымен игерілген заң шығару базасы бар, оның негізіне тәуелсіздіктің жиырма жыл ішінде қабылданған келесі заң актілерi және «Қазақстан Республикасының Конституциясы» жатыр:

1992 жылы 15 қаңтар - Қазақстан Республикасының «Дiни нанымның бостандығы және дiни бiрлестiктер туралы» Заңы. Осы заң мемлекет және дiни ұйымдар арасындағы арақатынастарды реттеуiне негiзін қалады.

1995 жылы 1 наурыз – «Қазақстан халықтары ассамблеясының бiлiмi туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы.

1996 жылы 31 мамыр – «Қоғамдық бiрлестiктер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.

1999 жылы 13 шiлде – «Ланкестікке қарсы әрекет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.

2001 жылы 16 қаңтар – «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.

2002 жылы 15 шiлде – «Саяси партиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.

2004 жылы 7 шiлде – Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасында мемлекеттiк Жастар саясаты туралы» Заңы.

2005 жылы 12 сәуiр – Қазақстан Республикасының «Мемлекеттiк әлеуметтiк тапсырыс туралы» Заңы.

2005 жылы 18 ақпан – Қазақстан Республикасының «Экстремизмге қарсы әрекет туралы» Заңы.

2007 жылы 15 мамыр – Қазақстан Республикасының Еңбек кодексi. 96-шы бапта «Демалыс күндер» мұсылман күнтiзбесі бойынша Құрбан айт және 7 қаңтар Православиелiк рождество жариялаған.

2007 жылы 27 шiлде - Қазақстан Республикасының «Бiлiм туралы» Заңы.

2008 жылы 20 қазан – Қазақстан Республикасының «Қазақстан халқының ассамблеясы туралы» Заңы.

2011 жылы 11 қазан – Қазақстан Республикасының «Дiни қызмет және дiни бiрлестiктер туралы» Заңы.

«ҚР арнайы мемлекеттік органдарының сұрақтары боынша заңнамалық актілеріне толықтырулар мен өзгертулер енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2012 жыл 13 ақпан.

Өткен жылдарда көптеген нормативтiк - құқықтық актілер, діни ұжымдар мен мемлекеттік органдардың арақатынасын бақылайтын шешімдер қабылданған. Соның iшiнде, 2007 жылдың 5 желтоқсаны Қазақстан Республикасының үкiметiнiң қаулысымен (N1185) бекітілген «Дiни наным бостандығын қамтамасыз етуi және мемлекеттiк - конфессиялық қатынастардың жетiлдiруi бойынша бекiтуi туралы 2007-2009 жылдарға бағдарлама» қабылданды. Бағдарламаны әзiрлеу үшін қажеттiлiк: мемлекеттiк құрылымдармен және дiни бiрлестiктердiң арасындағы қатынастардың әбден жетiлдiруi, сонымен бiрге конфессияаралық қатынастардың үйлесуі.

Бұдан басқа, барлық мемлекеттiк орташа орта бiлiм мектептерiнiң 9-шы сыныптарындағы 2009 жылдың 14 қыркүйектен бастап «Дiнтану негіздері» жаңа факультативтiк курсынан сабақ беруi енгiзiлген. «Дiнтанудың негiздері» факультатив бағдарламасының мақсаты - жалпы адамдық және рухани-адамгершiлiк құндылықтардың оқушыда және қоғамның деңгейiнiң жоғарылатуын құрастыру.

Тәуелсiздiк жылдарында өз өкiлеттiктерiнiң шектерiндегi дiн саласындағы мемлекеттiк саясат орындайтын органдардың қатары жасалған:

2000 жыл – кеңес беру мәселенi талқылап шешетiн орган - дiни бiрлестiктерi бар байланыстар бойынша кеңес, Қазақстан Республикасының үкiметi және облыстар әкiмшiлiктерiнде, Астана, Алматы қалаларында.

2005 жыл - Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгінің дiни iстерi бойынша комитеті, дiни наным, мемлекет пен дiни бiрлестіктердiң әсерлесуiнiң бостандығына азаматтардың құқықтық қамтамасыз ету саласындағы iске асырылған және бақылау функциялары өз құзырын орындайды.

2006 жыл - уәкiлеттi орган - Қазақстан Республикасының Әділет министрлiгiнiң құрамында дiни iстерi бойынша комитеті.

2007 жыл – дiни сұрақтары бойынша ғылыми зерттеу және аналитикалық орталық (жүйелiк барлауды ұйымдастыру және талдау, дiннiң төңiрегiндегi ғылыми зерттеулерiн өткiзуi үшiн).

Дiндердiң iстерi бойынша Комитеттi 2010 жылда мәдениет министрлiгiнiң басқаруына тапсырылды.

Комитеттiң Қазақстан Республикасының Президенті жарлығысымен 2011 жылдың мамырында Қазақстан Республикасының агенттiгiне дiни iстерi бойынша өзгерiп, мәдениет министрлiгiнiң құрамына кіргізілді.

Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгі дiни iстерi бойынша комитет, дiни наным, мемлекет пен дiни бiрлестіктердiң әсерлесуiнiң бостандығына азаматтардың құқықтық қамтамасыз ету саласындағы iске асырылған және бақылау функциялары өз құзырын орындайды бұл өкiлеттiк агенттiкте тапсырылған.

Кейбiр таңбалы шаралар туралы конфессияаралық сала:

1992 жыл - БҰҰ және ЕҚЫҰ мүшелiкке кiру; негiзгi құжаттарға адам құқықтары төңiрегiн қосу.

1992 жыл - Қазақстандағы Бiрiншi президентi Н.А.Назарбаевтың патронажымен рухани келiсiмнiң Бүкiләлемдiк конгрессiнiң бiрiншi сессиясы өттi.

1995 жылы 24 наурыз - мәжiлiс, Қазақстан халықтарының ассамблеяның Бiрiншi сессиясы өттi.

2001 жыл - Рим Папасы II-шi Иоанна Павлдың Астанаға келуі.

2003 жыл - әлемнiң 14 елдерiнен келген 17 делегациялардың I cъезді.

2006 жыл- әлемнiң 23 елдерiнен келген 29 делегациялардың II съездi.

2009 жыл - Еуропа әлемi, Азия, Таяу шығыс және Американың 35 елдерiнен келген 77 делегацияларының қатысуымен III съездi.

2010 жыл – Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі.

2010 жыл – ЕҚЫҰ Астанадағы Самиті, негізгі қорытынды оқиға Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі (алда өткен кездесу жоғары деңгейде 1999 жылы Стамбул қаласында өтті).

2011 жыл – ИКҰ-на Қазақстан төрағалық етуі.

2012 жыл- Әлемнiң 40 елдерiнен келген 85 делегацияларының қатысуымен IV съездi.

Тәуелсiз Қазақстан жылдарында дiни бiрлестiктерiнiң саны туралы кейбiр мәлiметтер.

Қазақстандағы тәуелсiздiк алу жылдарынан бастап дiндердiң ренессансы пайда болды.

1991 жыл - 671 дiни бiрлестiктер дiни нанымның бостандығының жариялауынан кейiн тiркелдi.

2001 жыл - 40 конфессия, 2618 дiни ұйымдар.

2011 жылы (дiн туралы жаңа заңның қабылдануына дейiн) 46 конфессия, 4551 дiни бiрлестiктер.

Қазақстан Республикасының «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» жаңа Заңға сәйкес өткізілген қайта тіркеудің қорытындылары бойынша 25 қазан күніне қарай 3088 діни бірлестік тіркелген.

Мәлiметтердi әзiрлеуде Қазақстан халқының ассамблеясы, Қазақстан Республикасы дiни iстерi бойынша агенттiктің материалдары пайдаланылған.

28 тамыз 2015 ж. Мекке мен Мәдинаның тазалығына 24 мың қызметкер жұмылдырылды

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Сауд Арабиясы үкіметі қажылық қарсаңында Мекке мен Мәдина қалаларын және басқа да қасиетті орындарды таза ұстау үшін 24 мыңнан астам қызметкерді жұмылдырды.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. Қажылыққа арналған зекет қоры ашылды

Астана. 27 тамыз. E-ISLAM – Судан премьер-министрі Хасбу Мұхамед Абдурахман қажылық жасаушыларға жеңілдік бағдарламалар жасауға және оларға көмек ретінде арнайы зекет қорын құруды талап етті.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. Солтүстік Америка мешіттері әйелдерге бұрынғыдан да жайлы бола түседі

Солтүстік Америка Ислам жамағаты (ISNA) континенттегі мешіттердің әйел адамдар үшін бұрынғыдан жайлы бола түсуі үшін арнайы бағдарламаның іске қосылғанын мәлімдеді.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. Айя-София әлемнің көрікті нысан ондығына кірді

Туристерге жолсерік болған Lonely Planet атты әлемдік деңгейдегі ірі басылым жер жүзінің ең көркем нысандарының сараптамасын жариялады.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. Мұсылмандар экстремизмге қарсы заң шығаруды талап етуде

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Канада мұсылмандары үкіметтен экстремизмге және арандатушылыққа қарсы жаңа заң жобасын шығаруды талап етуде, деп жазады islamicnews.org.sa сайты.

Толығырық...

27 тамыз 2015 ж. Қағбаны 4 қабатты матафпен қоршайды

Қасиетті Меккедегі Қағба қыркүйек айының басына дейін 4 қабатты айналма матафпен қоршалатын болады.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. Қағба 4 қабатты матафпен қоршалады

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Меккедегі әл-Харам мешіті үстіміздегі жылдың қыркүйек айына дейін 4 қабатты матафпен (Қажылық кезінде қажылар Қағбаны тәуап етіп айналатын рәсім) қоршалады.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. «Әл-Әзһар» 500 дін маманын тағайындайды

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Мысыр мақтанышы «әл-Әзһар» ислам университеті жуық уақытта жаңа 500 дін қызметкерлерін тағайындайды. Бұл жайында университет имамының орынбасары Ахмед Шуман мәлім етті.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. Византия үлгісіндегі мешіт салынуда

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Қарашай-Черкес республикасы астанасында Византия үлгісіндегі орталық мешіт 2016 жылы ашылады, деп хабарлайды Islam-today.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. Төрт елге ортақ телеканал ашылады

Қазақстан, Түркия, Қырғызстан және Әзірбайжан елдеріне ортақ Түркі телеканалының концепция жобасының негізгі шарттары мақұлданып, өзара келісімге қол жеткізді.

Толығырық...
Келесі вкладка

28 тамыз 2015 ж. Ұлттық банк Қазақстанның қалалары туралы ескерткіш монеталарды айналысқа шығарды

АЛМАТЫ. ҚазАқпарат - ҚР Ұлттық банк номиналдық құны 50 теңгелік, нейзильбер қоспасынан «Қазақстанның қалалары» монеталар сериясынан «Астана», «Алматы», «Көкшетау», «Шымкент» ескерткіш монеталарын айналысқа шығарады. Бұл туралы банктің баспасөз қызметі хабарлады.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. «Көзімді ашқалы Қазақстанның топырағына табаным тиіп, тілім қазақ тілінде шықты - Юрий Хегай

ҚЫЗЫЛОРДА. ҚазАқпарат - Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығына орай ұйымдастырылған кешке кәріс ұлтының өкілі Юрий Хегай мен өзбек ұлтының өкілі Александр Адилбаевтың отбасы қонақ болды.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. «Халал өнімдерін стандарттау» бөлімі маман дайындау ісін қолға алды

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының «Халал өнімдерін стандарттау» бөлімі білікті маман дайындау мәселесін шешуді қолға алды. Бұл туралы «Халал өнімдерін стандарттау» бөлімінің меңгерушісі Бейбіт Мырзагелдиев халал саласын зерттеуші жас мамандармен кездесуінде айтты.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. Бас прокурор: «Экстремизм қаупі сейілмей тұр»

Астана. 27 тамыз. E-ISLAM – Алдын алу шараларының жүргізіліп отырғанына қарамастан Қазақстанда экстремизм мен терроризм қаупі сейілмей келеді. Осылай деген ҚР Бас прокуроры Асхат Дауылбаев Астанада өткен Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына мүше-мемлекеттердің бас прокурорларының 13-ші отырысында діни радикализм мәселелеріне тоқталып өтті.

Толығырық...

28 тамыз 2015 ж. «ВКонтакте» желісіндегі сенімді діни парақшалар тізімі жарияланды

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Әлеуметтік желілерде соңғы жылдары түрлі бағытты насихаттаушы бірлестіктер белең алуда. Осының жетегінде кетіп, адасқан ағымдардың уағыз-насихаттарын тыңдап жүрген қазақ жастары да аз емес. Дегенмен, мұндай теріс ағымдарға қарсы Ханафилік бағытта уағыз-насихат жүргізетін сенімді парақшалар да жетерлік.

Толығырық...

27 тамыз 2015 ж. Сенат Қазақ хандығының 550 жылдығына арнап кітап шығарды

АСТАНА. ҚазАқпарат - Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты «Қазақ хандығының 550 жылдығы - ұлттық тарихтың тағдыршешті кезеңі» ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдарын жинақ етіп шығарды. Аталған алқалы басқосу жоғарғы Палатаның бастамасымен биылғы ақпан айында өткізілді.

Толығырық...

27 тамыз 2015 ж. Оркестрлер шеруі-2015: Қазақ классиктерінің туындылары орындалды

АЛМАТЫ. ҚазАқпарат - Алматыда өтіп жатқан «Оркестрлер шеруі» фестивалінің екінші күнінде қазақ классиктерінің өміршең шығармалары орындалды.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. «Әбу Бәкір Сыддық» медресесіне шәкірттер қабылданды

Қасиетті Құран Кәрімнің «Алақ» сүресінде: «Оқы! Жаратқан Раббыңның атымен оқы!» - деген.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. «Иман» журналының кезекті саны жарық көрді

Басылымның 2015 жылғы қыркүйек айындағы саны оқырманына жол тартты Онда жарияланған материалдарға қысқаша тоқталайық. Журнал «Бас мүфти мінбері» айдарымен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан қажы Малғажыұлы хазреттің «Сәт сапар, қажылар» мақаласымен ашылған. «Пәтуә» айдарымен «Ағзаны ауыстырудың үкімі», «Тәпсір» айдарымен «Әзірет Сұлтан» мешітінің Бас имамы, наиб мүфти Серікбай қажы Ораздың «Кәусар сүресі», «Жүрекпен айтыңыз» айдарымен «Кәлима-и таухид», «Шариғат» айдарымен «Қажылық қалай өтеледі?», «Қажылар назарына» айдарымен «Меккеде зиярат ететін орындар, Мәдинада зиярат ететін орындар», «Уағыз» айдарымен Осман Нұри Топбаштың «Алла Елшісі (с.ғ.с.) және жастар», «Жадыңызда жүргей» айдарымен «Зұл-хижжа айының қасиеті», «Раббыңның атымен оқы» айдарымен «Зекеттің пайдасы мен хикметі», «Сұрақ-жауап» айдарымен «Қарызға құрбандық шалуға бола ма?», «Ғибрат» айдарымен «Алла үшін беру», «Сахих хадистер» айдарымен «Науқастың жағдайын сұрау тозақтан алыстатады» деген тақырыптағы мақалалар жарық көрген.

Толығырық...

26 тамыз 2015 ж. АНТ мектеп оқушыларымен кездесті

Астана. 26 тамыз. E-ISLAM – Астана қаласы әкімдігі жанындағы Дін пролемаларын зерттеу орталығы қаламыздағы №44 орта мектебінде дін мәселелері туралы арнайы кездесу ұйымдастырды. Аталмыш шараға Ақпараттық-насихат тобының мүшелері қатысып, баяндама жасады.

Толығырық...
Келесі вкладка

20 тамыз 2015 ж. БІЛІМДІ ЖАСТАР – ЕЛ БОЛАШАҒЫ

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің ректоры Арын Өрсариев Massachusetts Institute of Technology және The George Washington University жоғары оқу орындарында АҚШ-та білім алып жүрген қазақстандық студенттерге дәріс оқыды.

Толығырық...

14 тамыз 2015 ж. ПМУ ҒАЛЫМЫ НОБЕЛЬ АТЫНДАҒЫ МЕДАЛІНІҢ ИЕГЕРІ АТАНДЫ

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің оқытушысы Жанболат Ахметов Еуропалық ғылыми-өнеркәсіптік консорциумының марапаттары бойынша комиссиясының шешімімен «Жоғары білім саласындағы жаңашылдығы үшін» және Альфред Нобель атындағы медальдермен марапатталды.

Толығырық...

14 тамыз 2015 ж. ПМУ АҚШ-ТЫҢ ҮЗДІК ЖОҒАРЫ МЕКТЕПТЕРІМЕН СЕРІКТЕСТІКТІ НЫҒАЙТУДА

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің ректоры Арын Өрсариев АҚШ-тың Western State Colorado University және University of Colorado Denver оқу орындарына іс-сапармен барды.

Толығырық...

14 тамыз 2015 ж. ПМУ-ДЫҢ ТАРИХШЫ-ҒАЛЫМДАРЫ ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ТАРИХЫНА АРҚАУ БОЛҒАН ДӘРІСТЕР ОҚУДА

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің тарихшы ғалымдары Қазақ хандығының 550 жылдығына орай «Қазақ хандығының құрылуы: ғылыми және саяси пікір-таласулар» тақырыбында Павлодар облысының мемлекеттік ұйымдарында ашық дәрістер оқыды.

Толығырық...

7 тамыз 2015 ж. ПМУ: ЖАСТАР – ИННОВАЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАР БАСТАУЫНДА

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің «Ертіс» ғылыми-технологиялық паркі студенттердің зерттеу жұмыстармен айналысуына ықпал етіп, тың ғылыми жобаларды дүниеге әкелуде.

Толығырық...

7 тамыз 2015 ж. ПМУ СТЭНФОРД УНИВЕРСИТЕТІМЕН СЕРІКТЕСТІК БАЙЛАНЫСТЫ НЫҒАЙТУДА

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің ректоры Арын Өрсариев әлемдегі тың зерттеу жұмыстарымен танымал – Stanford University жоғары оқу орнына іс-сапармен барды.

Толығырық...

7 тамыз 2015 ж. ПМУ COLORADO УНИВЕРСИТЕТІМЕН ҒЫЛЫМИ БАЙЛАНЫС ОРНАТТЫ

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің ректоры Арын Өрсариев Colorado School of Mines жоғары оқу орнына іс сапармен барды.

Толығырық...

7 тамыз 2015 ж. БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІ МАМАНДАРДЫ ДАЙЫНДАУ МІНДЕТІН АРҚАЛАҒАН ОРТАЛЫҚ

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің қазақ тілін жеделдетіп оқыту және көп тілді білім беру оқу-ғылыми-практикалық орталығы бәсекеге қабілетті мамандарды даярлауға өз септігін қосуда.

Толығырық...

7 тамыз 2015 ж. ПМУ: КӘСІПОРЫН ЖҰМЫСШЫЛАРЫ КӨПТІЛДІ МЕҢГЕРУДЕ

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің Қазақ тілін жеделдетіп оқыту және көп тілді білім беру оқу-ғылыми-практикалық орталығының базасында ЖШС «KSP Steel» павлодарлық кәсіпорнының жұмысшылары ағылшын тілі бойынша курсынан дәріс алуда.

Толығырық...

7 тамыз 2015 ж. ПМУ-ДЫҢ 55 ЖЫЛДЫҚ МЕРЕЙТОЙЫНА АРНАЛҒАН ЖАЗҒЫ ФИЗИКАЛЫҚ МЕКТЕБІ ӨТТІ

Физика, математика және ақпараттық технологиялар факультеті С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің 55 жылдығына арналған VIII Республикалық физикалық жазғы мектебін өткізді.

Толығырық...

Қосымша ақпарат